ಜನಪ್ರಿಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ (Expiry Date) ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ, ಹೊಸ ನಕಲಿ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಂಧೆಯೊಂದನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ (ಎಫ್‌ಡಿಎ) ಬಯಲಿಗೆಳೆದಿದೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ತುಕಾರಾಮ್ ಮುಂಧೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಮುಂಬೈನ ಗೋದಾಮೊಂದರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ವಂಚನೆ: ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಸತ್ಯ ಬಯಲು
ಮುಂಬೈನ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನವಿ ಮುಂಬೈನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ರಮ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ 'ಸಾಧನಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗೋದಾಮಿನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರಂತರ ಆರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸತತ ಶೋಧ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇಳೆ ಪೆಪ್ಸಿಕೋ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಲೇಸ್ (Lay's) ಪೊಟ್ಯಾಟೊ ಚಿಪ್ಸ್, ಕುರ್ಕುರೆ (Kurkure), ನೆಸ್ಲೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮ್ಯಾಗಿ ಮಸಾಲಾ ನೂಡಲ್ಸ್ (Maggi Noodles) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಗೋದಾಮಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಬಹುತೇಕ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಬಳಕೆಯ ಗಡುವನ್ನು ಮೀರಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಗಡುವು ಮುಕ್ತಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ಹಳಸಿದ ಹಾಗೂ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹೊಸ ದಿನಾಂಕ ಹಾಕಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ನೀಚ ಕೃತ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಈ ವಂಚನಾ ಜಾಲ?
ತನಿಖಾ ತಂಡವು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಂಚನೆಯ ಮುಖವಾಡ ಕಳಚಿಬಿದ್ದಿದೆ. ಈ ಅಕ್ರಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಕೆಳಗಿನಂತಿತ್ತು:
- ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರಾವಣದ ಬಳಕೆ: ಮೂಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಹಾಗೂ ಬಾಟಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದ ತಯಾರಿಕಾ ದಿನಾಂಕ (Mfg Date) ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು (Exp Date) ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ವಿಶೇಷ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ನೈರ್ಮಲ್ಯರಹಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
- ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದುರ್ಬಳಕೆ: ನಕಲಿ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಪೆನ್ ಬಳಸಿ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಹೊಸ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
- ಮರುಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳು: ಲೋಹದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಲೇಬಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಳ್ಳು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
- ಬಹುಭಾಷಾ ಲೇಬಲ್‌ಗಳು: ಪೆಪ್ಸಿಕೋದ ಕೆಲವು ಚಿಪ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಕಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಮಾರು 76 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ವತ್ತು ವಶ
ಈ ವಿಸ್ತೃತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುಮಾರು 5,000 ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕ ಬಳಕೆಯ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಸ್, ಮ್ಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ 'ಥಮ್ಸ್ ಅಪ್' ನಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನೂ ಅಳಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸರಕು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು 80,000 ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್, ಅಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 76 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
‘ಇದು ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ’: ಆಘಾತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ತುಕಾರಾಮ್ ಮುಂಧೆ
ಈ ಅಕ್ರಮ ಜಾಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಎಫ್‌ಡಿಎ ಆಯುಕ್ತರಾದ ತುಕಾರಾಮ್ ಮುಂಧೆ ತೀವ್ರ ಆಘಾತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, "ಈ ದಂಧೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ದಂಗಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧದಂತಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯಾವ್ಯಾವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತನಿಖೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂದುವರಿದು ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, "ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಲ್ಟಿನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೇವಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಲದು; ತಮ್ಮ ಸರಬರಾಜು ಜಾಲ (Supply Chain) ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
19 ರಫ್ತುದಾರರ ಜಾಲ, ಪೋಲಿಸ್ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲು
ಪೊಲೀಸರು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗೋದಾಮು ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತಗಡಿನ ಶೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಧನಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಲೀಕರು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 19 ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರಫ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಮರು ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಂಚನೆ ಎಸಗಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೋಲೀಸ್ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಲೆ ಅಥವಾ ಪೆಪ್ಸಿಕೋದಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ನೇರ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಗೋದಾಮಿನ ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾದ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಸಂಚತಿರಾಮ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಯಾ ನವರಂಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಇಂತಹ ಜಾಲಗಳ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಎಫ್‌ಡಿಎ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ.
